Możliwość dodawania biopaliw stanie się obowiązkiem?
Agnieszka Iwaniuk
Przygotowany rządowy projekt ustawy „o organizacji rynku eko-paliw płynnych i ich składników" wzbudza i pewnie będzie jeszcze wzbudzać wiele emocji w kontekście szans, jakie może przynieść wprowadzenie go w życie. Wychodząc od wyrażanej w parlamencie woli wsparcia dla krajowej produkcji eko-paliw płynnych, wytwarzanych na bazie rodzimych surowców, problem biopaliw w Polsce ujmowany jest głownie w kontekście poprawy sytuacji w rolnictwie poprzez np. zagospodarowanie nieużytków, a przez to - stworzenie nowych miejsc pracy zarówno na wsiach, jaki i w krajowych agrorafineriach, czy też pod kątem poprawy bilansu handlowego kraju.
Czy takie spojrzenie na kwestie paliw alternatywnych jest wystarczające dla wypromowania stabilnego i rozwijającego się rynku biopaliw (w projekcie nazywanego rynkiem eko-paliw) widzianego szerzej, choćby z punktu widzenia przyjętych w Polsce założeń "Strategii Rozwoju Energetyki Odnawialnej", czy też regulacji unijnych?
Wszak chyba nadanie przez ustawodawcę projektowi ustawy nazwy "o organizacji rynku eko-paliw płynnych i ich składników" nie jest przypadkowe?
Analizując tekst projektowanej ustawy, ma się wrażenie, że przewodnim jej celem nie jest wypracowanie warunków dla wypromowania polskiego rynku eko-paliw w ujęciu całościowym, ale stworzenie właściwego podłoża dla rozwoju jego części tj. rynku surowców rolniczych do produkcji eko-paliw (estru i bioetanolu). Takie zamierzenie ustawodawca realizuje wspierając ustawowo działalność producentów produktów rolniczych (rzepaku, melasy, zbóż). Gwarantuje popyt na te surowce poprzez wprowadzenie do projektu ustawy zapisu mówiącego, iż do produkcji eko-paliw mogą być wykorzystywane wyłącznie krajowe surowce rolnicze, zakontraktowane na podstawie nie krótszych niż 5-letnie umów, zawartych pomiędzy wytwórcą, a producentem tych surowców (art. 13 projektu).
Tak wycinkowe ujecie problemu biopaliw nie tylko uniemożliwia wykształcenie właściwego na polskim rynku systemu ich promocji, ale też słabo wpisuje się w kierunki polityki dot. biopaliw we Wspólnocie, pomimo, iż kontekst ten podnoszony jest tak w dokumentach "Strategii Rozwoju Energetyki Odnawialnej" jak i w samym uzasadnieniu do projektu ustawy.
Główne kierunki polityki UE w zakresie biopaliw zapisane w dokumentach: "White Paper for a Community Strategy and Action Plan Energy for the Future: Renevable Sources of Energy", przyjętym przez Komisje Europejską 26 listopada 1997 roku (COM/97/599) oraz "Green Paper Security of Energy Supply", przyjętym 29 listopada 2000 roku (COM/2000/769) opierają się na założeniu, iż głównym celem tych programów jest promowanie rozwoju źródeł odnawialnych dla stworzenia stałego rynku biopaliw występującego w każdym państwie członkowskim.
Rezultatem takich działań ma być zmniejszenie zużycia ropy naftowej, ograniczenie uzależnienia krajów członkowskich od importu ropy (a tym samym - poprawa bezpieczeństwa energetycznego Wspólnoty) oraz ograniczenie emisji gazów cieplarnianych. W dokumentach tych Komisja Europejska widzi bardzo ograniczoną rolę biopaliw w jej polityce rolnej.
Ograniczenia te wynikają m.in. z: porozumienia z USA ("Blair House Agreement") ostro limitującego możliwości subsydiowania uprawy soi czy rzepaku, ustaleń berlińskich dotyczących budżetu Unii, nie przewidujących tego rodzaju dotacji, wreszcie z uwagi na negatywną reakcję opinii publicznej na nowe subsydia dla rolników.
Skonkretyzowane podejście Wspólnoty do roli biopaliw widoczne jest wreszcie w przekazanych pod obrady parlamentu i rady Unii projektów dwóch dyrektyw: o promocji używania biopaliw w transporcie (2001/0265/COD) oraz o poprawie dyrektywy 92/81/EEC, umożliwiającej zastosowanie obniżonej stawki podatku akcyzowego dla paliw mineralnych zawierających biopaliwa oraz dla biopaliw (2001/0266/CNS). Wskazują one jednoznacznie na potrzebę stworzenia na poziomie państw członkowskich mechanizmów zapewniających stabilne warunki rozwoju tego rynku, poprzez wprowadzenie rynkowych instrumentów gwarantujących opłacalność produkcji paliw, zawierających komponenty pochodzenia roślinnego, zapewnienie wysokiej jakości biopaliw oraz paliw zawierających takie komponenty, jak również uzyskanie optymalnego efektu ekologicznego wynikającego z zastosowania takich paliw.